W ostatnich latach polski rynek finansowy przeszedł istotne zmiany związane z reformą wskaźników referencyjnych. Jednym z efektów tych działań było wprowadzenie WIRON-u jako alternatywy dla WIBOR-u. Choć początkowo planowano jego szerokie zastosowanie, obecnie jego rola została ograniczona, a przyszłość reformy pozostaje otwarta. Czym on jest i jak się ma do istniejących kredytów? Wyjaśniamy.
Jak działa wskaźnik WIRON i skąd bierze się jego wartość
WIRON (Warsaw Interest Rate Overnight) to wskaźnik referencyjny opracowany przez GPW Benchmark, oparty na rzeczywistych transakcjach depozytowych overnight zawieranych zarówno na rynku międzybankowym, jak i z udziałem instytucji finansowych oraz dużych przedsiębiorstw. To zasadnicza różnica względem WIBOR-u, który w dużej mierze opierał się na deklaracjach banków co do oprocentowania, po jakim teoretycznie pożyczyłyby sobie środki. WIRON liczy się z transakcji, które faktycznie się odbyły, a to ogranicza pole do uznaniowości i utrudnia manipulację stawką.
WIRON należy do grupy wskaźników typu „risk-free rate” i ma charakter jednodniowy (overnight). Sam wskaźnik overnight jest mało użyteczny do wyceny kredytów wieloletnich, dlatego na jego podstawie wyliczane są wskaźniki składane (WIRON 1M, WIRON 3M, WIRON 6M), które uśredniają wartości overnight z dłuższego okresu wstecz. To właśnie one mogłyby służyć do ustalania oprocentowania w produktach finansowych. Za opracowanie i publikację odpowiada GPW Benchmark, ta sama instytucja, która administruje WIBOR-em. Dane publikowane są każdego dnia roboczego i dostępne publicznie.
Początkowo WIRON wyznaczono jako docelowego następcę WIBOR-u, jednak w 2025 r. Narodowa Grupa Robocza zawiesiła te plany. Wskaźnik nadal istnieje, lecz nie pełni już roli głównego kandydata do zastąpienia WIBOR-u. Dla kredytobiorców oznacza to, że szumnie zapowiadana migracja na nowy benchmark nie nastąpiła w pierwotnie planowanym kształcie.
Dlaczego w ogóle powstał alternatywny benchmark
WIBOR pełni funkcję głównego wskaźnika referencyjnego w polskim systemie finansowym. Stosuje się go do ustalania oprocentowania kredytów hipotecznych, gotówkowych oraz instrumentów finansowych oferowanych przez banki. Z czasem narosły zastrzeżenia dotyczące jego konstrukcji. Krytyka skupiała się na trzech punktach:
- brak oparcia w rzeczywistych transakcjach rynkowych, bo stawka wynikała z deklaracji banków, a nie z zawartych umów depozytowych,
- teoretyczna możliwość wpływania na poziom stawki przez podmioty ją kwotujące,
- niska przejrzystość metodologii dla przeciętnego kredytobiorcy.
W odpowiedzi na te uwagi oraz w związku z unijnym rozporządzeniem BMR (Benchmark Regulation) w 2022 r. Komisja Nadzoru Finansowego i GPW Benchmark zapowiedziały stopniowe zastąpienie WIBOR-u wskaźnikiem opartym na rzeczywistych danych transakcyjnych, czyli WIRON-em. Harmonogram zakładał wygaszenie WIBOR-u do końca 2027 roku.
Reforma miała osiągnąć trzy cele:
- zwiększenie przejrzystości mechanizmu ustalania oprocentowania,
- zgodność z unijnymi standardami prawnymi wynikającymi z BMR,
- ograniczenie ryzyk prawnych związanych z kontestowaniem umów kredytowych przez kredytobiorców kwestionujących sposób wyznaczania WIBOR-u.
W 2025 roku reformę wstrzymano. Narodowa Grupa Robocza ds. reformy wskaźników referencyjnych zrezygnowała z WIRON-u jako głównego następcy WIBOR-u, wskazując potrzebę dalszych analiz i prac nad innym wskaźnikiem, POLSTR, wcześniej znanym pod nazwą WIRF. Zwrot ten oznacza, że banki, które przygotowywały się do oferowania kredytów na WIRON, musiały zrewidować swoje plany. Część kredytobiorców zastanawia się, czy zamiana WIBOR-u na WIRON realnie obniżyłaby ich raty, a odpowiedź nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.
Jaką pozycję WIRON zajmuje dziś na rynku
WIRON nadal funkcjonuje jako formalnie zatwierdzony wskaźnik referencyjny, zgodny z rozporządzeniem BMR i publikowany przez GPW Benchmark. Jego stosowanie jest jednak dobrowolne i ograniczone, nie stanowi podstawy dla większości nowych produktów finansowych. W praktyce WIRON nie pełni funkcji głównego benchmarku na rynku kredytowym, a jego wdrożenie w tym charakterze zostało zawieszone.
Nie jest już też traktowany jako główny kandydat do zastąpienia WIBOR-u. Tę rolę przejął POLSTR (dawniej WIRF), choć prace nad jego wdrożeniem wciąż trwają i nie zapadła ostateczna decyzja co do obowiązkowego zastosowania. W grze pozostaje kilka możliwych scenariuszy zastąpienia WIBOR-u, a każdy z nich niesie odmienne konsekwencje dla osób spłacających kredyty hipoteczne. Sporo zależy też od tego, czy likwidacja WIBOR-u rzeczywiście jest przesądzona, czy raczej pozostaje jednym z rozważanych wariantów.
WIRON pozostaje aktywnym wskaźnikiem referencyjnym, jednak jego rola na rynku została znacząco ograniczona. Choć pierwotnie miał zastąpić WIBOR, obecnie pełni jedynie funkcję pomocniczą, a ostateczny kierunek reformy nadal pozostaje przedmiotem analiz.
