WIRON miał zastąpić WIBOR jako główny wskaźnik referencyjny w polskich kredytach, ale w 2025 roku Narodowa Grupa Robocza wstrzymała tę reformę. Poniżej wyjaśniamy, czym jest ten wskaźnik, jak się wylicza i jaką rolę odgrywa dziś na rynku finansowym.
Jak działa wskaźnik WIRON i skąd bierze się jego wartość
WIRON (Warsaw Interest Rate Overnight) to wskaźnik referencyjny opracowany przez GPW Benchmark, oparty na rzeczywistych transakcjach depozytowych overnight (jednodniowych) zawieranych na rynku międzybankowym oraz z udziałem instytucji finansowych i dużych przedsiębiorstw. WIBOR w dużej mierze opierał się na deklaracjach banków co do oprocentowania, po jakim teoretycznie pożyczyłyby sobie środki. WIRON liczy się z transakcji, które faktycznie się odbyły, co ogranicza pole do uznaniowości i utrudnia manipulację stawką.
WIRON należy do grupy wskaźników typu risk-free rate (wolnych od ryzyka kredytowego) i ma charakter jednodniowy. Sam wskaźnik overnight nie nadaje się do wyceny kredytów wieloletnich, dlatego na jego podstawie wyliczane są wskaźniki składane: WIRON 1M, WIRON 3M, WIRON 6M, które uśredniają wartości overnight z dłuższego okresu wstecz. To one mogłyby służyć do ustalania oprocentowania w produktach finansowych. Za opracowanie i publikację odpowiada GPW Benchmark, ta sama instytucja, która administruje WIBOR-em. Dane publikowane są każdego dnia roboczego i dostępne publicznie.
Początkowo WIRON wyznaczono jako docelowego następcę WIBOR-u, jednak w 2025 roku Narodowa Grupa Robocza zawiesiła te plany. Wskaźnik nadal istnieje, lecz nie pełni już roli głównego kandydata do zastąpienia WIBOR-u. Zapowiadana migracja na nowy benchmark nie nastąpiła w pierwotnie planowanym kształcie.
Dlaczego w ogóle powstał alternatywny benchmark
WIBOR ustala oprocentowanie kredytów hipotecznych, gotówkowych oraz instrumentów finansowych oferowanych przez banki. Krytyka jego konstrukcji skupiała się na trzech punktach: braku oparcia w rzeczywistych transakcjach rynkowych (stawka wynikała z deklaracji banków, a nie z zawartych umów depozytowych), teoretycznej możliwości wpływania na poziom stawki przez podmioty ją kwotujące, oraz niskiej przejrzystości metodologii dla przeciętnego kredytobiorcy.
W odpowiedzi na te zastrzeżenia oraz w związku z unijnym rozporządzeniem BMR (Benchmark Regulation) w 2022 roku Komisja Nadzoru Finansowego i GPW Benchmark zapowiedziały stopniowe zastąpienie WIBOR-u wskaźnikiem opartym na rzeczywistych danych transakcyjnych, czyli WIRON-em. Harmonogram zakładał wygaszenie WIBOR-u do końca 2027 roku, a reforma miała zwiększyć przejrzystość mechanizmu ustalania oprocentowania, zapewnić zgodność z unijnymi standardami prawnymi wynikającymi z BMR i ograniczyć ryzyko prawne związane z kontestowaniem umów kredytowych przez kredytobiorców kwestionujących sposób wyznaczania WIBOR-u.
W 2025 roku reformę wstrzymano. Narodowa Grupa Robocza ds. reformy wskaźników referencyjnych zrezygnowała z WIRON-u jako głównego następcy WIBOR-u, wskazując potrzebę dalszych analiz i prac nad innym wskaźnikiem, POLSTR, wcześniej znanym pod nazwą WIRF. Banki, które przygotowywały się do oferowania kredytów na WIRON, musiały zrewidować swoje plany. Część kredytobiorców zastanawia się, czy zamiana WIBOR-u na inny wskaźnik realnie obniżyłaby ich raty, a odpowiedź nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.
Jaką pozycję WIRON zajmuje dziś na rynku
WIRON nadal funkcjonuje jako formalnie zatwierdzony wskaźnik referencyjny, zgodny z rozporządzeniem BMR i publikowany przez GPW Benchmark. Jego stosowanie jest jednak dobrowolne i ograniczone, nie stanowi podstawy dla większości nowych produktów finansowych. W praktyce nie pełni funkcji głównego benchmarku na rynku kredytowym, a jego wdrożenie w tym charakterze zostało zawieszone.
Rolę głównego kandydata do zastąpienia WIBOR-u przejął POLSTR (dawniej WIRF), choć prace nad jego wdrożeniem wciąż trwają i nie zapadła ostateczna decyzja co do obowiązkowego zastosowania. W grze pozostaje kilka możliwych scenariuszy zastąpienia WIBOR-u, a każdy z nich niesie odmienne konsekwencje dla osób spłacających kredyty hipoteczne.
Wniosek: WIRON pozostaje aktywnym, formalnie zatwierdzonym wskaźnikiem referencyjnym, ale jego rola na rynku ograniczyła się do funkcji pomocniczej. Reforma zastąpienia WIBOR-u nie została odwołana, tylko przesunięta w stronę POLSTR, a jej ostateczny kierunek wciąż pozostaje przedmiotem analiz.
