Chcesz domagać się w sądzie sprawiedliwości w związku z nieuczciwymi zapisami w swojej umowie kredytu hipotecznego z WIBOR-em? Masz dwie opcje: możesz walczyć w pojedynkę lub z grupą innych kredytobiorców. Jednak która z tych opcji będzie korzystniejsza? Analizujemy, czy opłaca się dołączyć do pozwu zbiorowego dotyczącego WIBOR.
Korzyści finansowe związane z pozwem grupowym
Dołączenie do pozwu zbiorowego WIBOR pozwala ograniczyć koszty prowadzenia sprawy przeciwko bankowi. W praktyce osoby zrzeszone w grupie dzielą się wydatkami związanymi z obsługą prawną, co zmniejsza ryzyko finansowe na starcie. Dla wielu kredytobiorców to jedyna realna szansa, by wejść na drogę sądową bez dużych nakładów własnych.
Udział w pozwie grupowym to wydatek rzędu 500 do 1000 zł na osobę na etapie przystąpienia do sprawy. Dodatkowo pojawia się opłata za prowadzenie postępowania, zwykle uzależniona od wyniku – kancelarie pobierają od 10 do 20% od ewentualnie zasądzonych kwot. Jeśli sąd zasądzi 80 tys. zł zwrotu nadpłaconych rat (co przy kredycie na 350 tys. zł jest realne), kancelaria potrąci od 15 do 20% tej kwoty, czyli 12–16 tys. zł. Pozostała część wraca do kredytobiorcy.
Po stronie uczestników stoi także doświadczenie kancelarii, które prowadzą takie sprawy seryjnie. Dzięki temu nie trzeba samodzielnie analizować skomplikowanych zapisów umowy kredytowej, szukać eksperta od finansów, czy zgłębiać mechanizmów wpływających na wysokość rat. W niektórych przypadkach grupy domagają się nie tylko usunięcia WIBOR-u z umowy, ale też zwrotu nadpłaconych rat.
Kryteria kwalifikacyjne do pozwu zbiorowego
Grupa może objąć osoby, które zaciągnęły kredyt hipoteczny w złotówkach, a jego oprocentowanie zależy od wskaźnika WIBOR. Ważne, by sytuacje poszczególnych kredytobiorców były do siebie zbliżone. To oznacza nie tylko podobne zapisy w umowie, ale też wspólne podstawy prawne roszczenia. Zatem nie każda osoba z kredytem z WIBOR-em zostanie automatycznie przyjęta do pozwu zbiorowego. Kancelarie przed złożeniem pozwu analizują dokumenty i decydują, czy dany przypadek pasuje do reszty grupy.
Banki stosują różne modele umów kredytowych – nawet w ramach tego samego produktu zapisy mogą się różnić w zależności od roku zawarcia umowy. Osoba, która planuje złożyć pozew o WIBOR, powinna sprawdzić, czy w jej umowie występują podobne klauzule do tych, które pojawiają się w innych sprawach grupowych. Kluczowe znaczenie ma sposób określenia mechanizmu waloryzacji oprocentowania oraz zakres uznaniowości banku przy ustalaniu wysokości wskaźnika.
Etapy procedury grupowego dochodzenia roszczeń
Na początek kancelaria kompletująca grupę zaprasza do przesyłania umów kredytowych i pełnomocnictw. Po wstępnej analizie składany jest pozew zbiorowy WIBOR, w którym wskazana zostaje osoba reprezentująca pozostałych uczestników. Sąd weryfikuje, czy roszczenia są wystarczająco jednorodne, by rozpatrzyć sprawę w trybie grupowym.
Jeśli sąd wyrazi zgodę, ogłaszany jest termin umożliwiający dołączenie kolejnych uczestników. Na tym etapie często zgłaszają się osoby, które wcześniej nie wiedziały o inicjatywie. To wynika z ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym. Sąd wymaga ogłoszenia o pozwie zbiorowym, żeby zapewnić jawność postępowania i dać szansę wszystkim osobom, które mogą mieć podobne roszczenia, na przyłączenie się do grupy.
Następnie sprawa trafia na wokandę. Każdy z uczestników może potem śledzić przebieg postępowania za pośrednictwem kancelarii. W trakcie rozprawy sąd bada zarówno kwestie formalne umowy, jak i materiał dowodowy przedłożony przez reprezentanta grupy. Czas trwania postępowania w sprawach WIBOR zależy od liczby uczestników i złożoności dokumentacji przedstawionej przez bank.
Sytuacje sprzyjające wyborowi pozwu indywidualnego
Pozew indywidualny daje większą kontrolę nad strategią procesową. W sprawach, gdzie bank wprowadził niestandardowe zapisy lub zmieniał warunki w trakcie trwania umowy, indywidualne postępowanie pozwala lepiej pokazać wszystkie nieprawidłowości. Taki tryb bywa też szybszy – nie trzeba czekać na zebranie grupy ani decyzję sądu o dopuszczeniu pozwu zbiorowego.
Warto pamiętać, że pozew zbiorowy WIBOR ma swoje ograniczenia. Nie każda kancelaria obejmuje w nim roszczenia o odszkodowanie czy zwrot nadpłaconych rat. Często trzeba wtedy osobno występować z kolejnym pozwem. Osoby, które oczekują pełnego rozliczenia kredytu, mogą uznać indywidualne działanie za bardziej opłacalne, mimo wyższych kosztów początkowych.
Indywidualne podejście sprawdza się także wtedy, gdy kredytobiorca zamierza zgłosić roszczenia wykraczające poza standardowe żądania w sprawach grupowych. Przykładowo, dochodzenie naprawienia szkody wynikającej z niemożności sprzedaży nieruchomości obciążonej hipotheką czy utraconych korzyści związanych z opóźnieniem w realizacji planów inwestycyjnych wymaga precyzyjnego udowodnienia strat – czego w trybie grupowym nie da się przeprowadzić dla każdego uczestnika z osobna.
Analiza opłacalności obu rozwiązań
Przystąpienie do pozwu zbiorowego WIBOR może być opłacalne ze względu na niższe koszty w porównaniu z pozwem indywidualnym. Wiele zależy jednak od tego, czego domaga się kredytobiorca i jakie roszczenia chce zgłosić. Kancelarie przyjmują przede wszystkim sprawy powtarzalne, podobne do siebie, które nie wymagają skomplikowanych obliczeń indywidualnych i łatwiej przechodzą weryfikację sądową.
Osoby rozważające przystąpienie do grupy powinny zwrócić uwagę na zakres reprezentacji – czy kancelaria ogranicza się do usunięcia WIBOR z umowy kredytowej, czy również dochodzi zwrotu nadpłaconych kwot. Należy też sprawdzić, jakie dodatkowe opłaty mogą się pojawić w trakcie procesu – niektóre kancelarie pobierają stałą składkę miesięczną, inne uzależniają wynagrodzenie wyłącznie od wyniku sprawy.
- pozew indywidualny daje pełną kontrolę nad rodzajem zgłaszanych roszczeń
- pozew zbiorowy minimalizuje początkowe nakłady finansowe i obciążenie organizacyjne
- indywidualne postępowanie pozwala na elastyczne dostosowanie strategii w trakcie procesu
- w trybie grupowym łatwiej korzystać z doświadczenia kancelarii prowadzącej seryjne sprawy WIBOR
- wybór formy zależy od specyfiki umowy, zakresu roszczeń i oczekiwanego terminu zakończenia sprawy
