Czy opłaca się dołączyć do pozwu zbiorowego dotyczącego WIBOR?

Czy opłaca się dołączyć do pozwu zbiorowego dotyczącego WIBOR? Kto chce, by sąd ocenił zapisy umowy hipotecznej z WIBOR-em, ma dwie opcje: pozew indywidualny albo przystąpienie do grupy innych kredytobiorców. Sprawdzamy, kiedy dołączenie do pozwu zbiorowego dotyczącego WIBOR-u ma sens ekonomiczny, a kiedy bardziej opłaca się działać samodzielnie.

Ile kosztuje udział w grupie i co realnie zostaje w kieszeni

Dołączenie do pozwu zbiorowego WIBOR ogranicza koszty prowadzenia sprawy przeciwko bankowi, bo uczestnicy dzielą się wydatkami na obsługę prawną. Dla wielu kredytobiorców to jedyna realna droga do sądu bez dużych nakładów własnych.

Przystąpienie do sprawy kosztuje zwykle 500-1000 zł na osobę. Dochodzi do tego opłata za prowadzenie sprawy, uzależniona od wyniku: kancelarie pobierają 10-20% od przyznanych kwot, a ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym dopuszcza takie wynagrodzenie pełnomocnika do 20% kwoty zasądzonej na rzecz powoda (art. 5). Przykładowo, gdyby sąd przyznał 80 tys. zł zwrotu nadpłaconych rat, kancelaria pobierająca 15-20% otrzyma 12-16 tys. zł, a reszta trafi do kredytobiorcy.

Przy modelu success fee bez stałego abonamentu przegrana sprawa nie oznacza prowizji od wygranej, ale nie znosi ryzyka kosztów procesu. Pozwany może też żądać zabezpieczenia kosztów, jeżeli uprawdopodobni, że powództwo jest bezzasadne, a kaucja nie może przekroczyć 20% wartości przedmiotu sporu (art. 8). Szerzej o wydatkach piszemy w tekście ile kosztuje pozew o WIBOR.

Uczestnicy grupy korzystają też z doświadczenia kancelarii prowadzących takie sprawy seryjnie, co zdejmuje z nich potrzebę samodzielnej analizy zapisów umowy. Część inicjatyw domaga się nie tylko usunięcia WIBOR-u z umowy, ale też zwrotu nadpłaconych kwot, i to zakres żądania przesądza o ostatecznej opłacalności.

Kto kwalifikuje się do pozwu zbiorowego

Do grupy mogą przystąpić osoby z kredytem hipotecznym w złotówkach, których oprocentowanie zależy od wskaźnika WIBOR. Ustawa wymaga, by grupę tworzyło co najmniej 10 osób, a ich roszczenia były jednego rodzaju i opierały się na tej samej albo analogicznej podstawie faktycznej (art. 1 ust. 1). W praktyce oznacza to podobne zapisy w umowach. Nie każda osoba z kredytem oprocentowanym WIBOR-em zostanie więc przyjęta automatycznie. Kancelarie przed złożeniem pozwu analizują dokumenty i decydują, czy dany przypadek pasuje do reszty grupy.

Banki stosują różne modele umów, nawet w ramach tego samego produktu zapisy różnią się w zależności od roku podpisania. Osoba planująca wystąpienie na drogę sądową powinna zbadać, czy w jej umowie występują klauzule zbliżone do tych z innych spraw grupowych: liczy się sposób, w jaki umowa opisuje ustalanie i zmianę oprocentowania. Sprawdzenie, czy WIBOR to klauzula niedozwolona w konkretnej umowie, często decyduje o przyjęciu do grupy: im bardziej standardowy zapis, tym większa szansa na zakwalifikowanie.

Jak przebiega procedura grupowego dochodzenia roszczeń

Kancelaria kompletująca grupę zbiera umowy kredytowe i pełnomocnictwa. Po wstępnej analizie pozew zbiorowy WIBOR wnosi reprezentant grupy, działający w imieniu własnym na rzecz wszystkich jej członków; przy roszczeniach klientów rynku finansowego może nim być także Rzecznik Finansowy (art. 4). Sąd po wysłuchaniu stron rozstrzyga, czy sprawa nadaje się do rozpoznania w postępowaniu grupowym (art. 10). Samo przesądzenie dopuszczalności postępowania grupowego zajmuje kilka miesięcy.

Gdy postanowienie o rozpoznaniu sprawy w tym trybie się uprawomocni, sąd zarządza ogłoszenie o wszczęciu postępowania grupowego. Wskazuje w nim termin na przystąpienie do grupy, od 1 do 3 miesięcy od ogłoszenia (art. 11). Chodzi o jawność postępowania i szansę przyłączenia się dla osób z podobnymi roszczeniami.

Dalej sprawa trafia na wokandę, a jej przebieg uczestnicy śledzą za pośrednictwem kancelarii. Sąd bada kwestie formalne umowy i materiał dowodowy przedłożony przez reprezentanta grupy. Czas trwania postępowania zależy od liczby uczestników i objętości dokumentacji banku, zwykle to 18-36 miesięcy. Postępowania grupowe bywają dłuższe od indywidualnych właśnie ze względu na etap certyfikacji grupy, dlatego przed podjęciem decyzji warto zobaczyć, ile trwa sprawa sądowa o umowę z WIBOR-em.

Kiedy lepszy okaże się pozew indywidualny

Pozew indywidualny daje pełną kontrolę nad strategią procesową. Gdy umowa zawiera niestandardowe zapisy albo była zmieniana w trakcie jej trwania, samodzielne postępowanie pozwala dokładniej przedstawić te okoliczności. Kolejne kroki opisuje tekst o tym, jak złożyć pozew o WIBOR. Bywa też szybszy, bo nie trzeba czekać na zebranie grupy ani na decyzję sądu o dopuszczeniu pozwu zbiorowego.

Pozew zbiorowy WIBOR ma swoje ograniczenia: nie każda kancelaria obejmuje w nim roszczenia o odszkodowanie czy zwrot nadpłaconych rat. Trzeba wtedy osobno występować z kolejnym pozwem, co niweluje oszczędność czasu. Osoby oczekujące pełnego rozliczenia kredytu mogą uznać indywidualne działanie za bardziej opłacalne, mimo wyższych kosztów początkowych.

Indywidualne podejście jest dobrym wyborem także wtedy, gdy kredytobiorca zgłasza żądania wykraczające poza standardowe roszczenia spraw grupowych. Dochodzenie naprawienia szkody wynikającej z niemożności sprzedaży nieruchomości obciążonej hipoteką czy utraconych korzyści związanych z opóźnieniem planów inwestycyjnych wymaga precyzyjnego udowodnienia strat, czego w trybie grupowym nie da się przeprowadzić dla każdego uczestnika z osobna. Jeśli zastanawiasz się, co możesz zyskać składając pozew o WIBOR, te różnice między obiema ścieżkami warto rozważyć już na starcie.

Która droga się bardziej opłaca

Przystąpienie do pozwu zbiorowego WIBOR bywa opłacalne przede wszystkim ze względu na niższe koszty wejścia niż w pozwie indywidualnym. Ogólne kryteria tej decyzji zbiera tekst czy warto złożyć pozew o WIBOR. Wiele zależy jednak od tego, czego domaga się kredytobiorca i jakie roszczenia chce zgłosić. Kancelarie przyjmują przede wszystkim sprawy powtarzalne, podobne do siebie, które nie wymagają skomplikowanych obliczeń indywidualnych i łatwiej przechodzą weryfikację sądową.

Kluczowa jest też weryfikacja zakresu reprezentacji: czy kancelaria ogranicza się do usunięcia WIBOR-u z umowy, czy dochodzi również zwrotu nadpłaconych kwot. Trzeba poznać model rozliczeń, bo niektóre kancelarie pobierają stałą składkę miesięczną, inne uzależniają wynagrodzenie wyłącznie od wyniku, a ta różnica przesądza o tym, ile faktycznie zostanie po zakończeniu postępowania.

Wniosek: pozew zbiorowy opłaca się przy standardowych zapisach i chęci ograniczenia kosztów wejścia, sprawa indywidualna przy niestandardowych klauzulach lub roszczeniach wykraczających poza usunięcie WIBOR-u z umowy.

Pytania dotyczące własnej umowy kredytu można omówić z prawnikiem kancelarii, dane są na stronie kontakt.