Śmierć współkredytobiorcy to przykra sytuacja, która ma swoje skutki nie tylko w życiu rodzinnym, ale też w sprawach finansowych. W przypadku wspólnego kredytu z WIBOR-em, który dodatkowo zaskarżyliście oboje do sądu, konsekwencje mogą być szczególnie odczuwalne. Jak wygląda wtedy odpowiedzialność za umowę i co dzieje się z pozwem złożonym przeciwko bankowi?
Skutki śmierci jednego z kredytobiorców dla umowy kredytowej
Umowa kredytowa nie wygasa, gdy jeden ze współkredytobiorców umiera. Bank nadal oczekuje spłaty całego zobowiązania i traktuje pozostałych kredytobiorców jako odpowiedzialnych solidarnie. Oznacza to, że każdy z nich odpowiada wobec banku za całość zadłużenia, a nie tylko za swoją część. Kredyt z WIBOR-em dalej obowiązuje, a wysokość rat nie zmienia się z powodu śmierci.
Część zobowiązania zmarłego wchodzi do masy spadkowej. Spadkobiercy mogą więc odziedziczyć zarówno obowiązki związane ze spłatą, jak i prawa, np. do ewentualnego zwrotu nadpłat. Jeżeli spadek zostanie odrzucony, odpowiedzialność nie przechodzi na daną osobę. To powoduje, że w zależności od decyzji spadkobierców, bank może mieć różną liczbę osób zobowiązanych do spłaty kredytu.
Warto pamiętać, że spadkobiercy nie zawsze wiedzą od razu, jakie zobowiązania obejmuje spadek. Dlatego często konieczne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego, w którym sąd lub notariusz wskaże, kto i w jakiej części odpowiada za kredyt z WIBOR-em. Dopiero wtedy bank może skutecznie dochodzić spłaty od nowych dłużników. Instytucja finansowa nie może wymagać natychmiastowej spłaty całego długu wyłącznie z powodu śmierci współkredytobiorcy — pozostali kredytobiorcy nadal spłacają zobowiązanie według dotychczasowego harmonogramu.
Roszczenia wobec banku przed złożeniem pozwu
Jeśli kredytobiorca umrze jeszcze przed złożeniem pozwu, nie można wnieść sprawy w jego imieniu. Roszczenia wobec banku przechodzą na spadkobierców i to oni muszą zdecydować, czy chcą kontynuować walkę o swoje prawa. Oznacza to, że aby pozew dotyczący roszczeń z tytułu WIBOR-u był skuteczny, spadkobiercy muszą najpierw przyjąć spadek i formalnie stać się stroną umowy.
Spadkobiercy mogą wtedy wnieść nowy pozew lub dołączyć do pozwu już przygotowanego przez innych kredytobiorców. Dzięki temu roszczenia, takie jak żądanie zwrotu nadpłat czy zastosowania sankcji kredytu darmowego, nie przepadają wraz ze śmiercią jednej osoby. To pozwala kontynuować sprawę z bankiem i domagać się korekty nieuczciwych warunków umowy.
Przyjęcie spadku następuje albo w sposób dorozumiany (np. przez rozpoczęcie spłaty rat), albo poprzez złożenie oświadczenia u notariusza czy w sądzie. Spadkobiercy mogą również przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza ich odpowiedzialność do wartości odziedziczonego majątku. W przypadku odrzucenia spadku prawa do dochodzenia roszczeń wobec banku nie przechodzą na daną osobę, ale mogą trafić do kolejnych spadkobierców w kolejności ustawowej.
Przebieg postępowania po śmierci współkredytobiorcy
Jeżeli śmierć nastąpiła już w trakcie toczącego się postępowania, sąd wzywa spadkobierców do udziału w sprawie. Do czasu ich ustalenia postępowanie jest zawieszone w części dotyczącej zmarłego. To zabezpiecza interesy rodziny i pozwala uniknąć sytuacji, w której wyrok zapadłby bez udziału spadkobierców.
Po przystąpieniu do procesu spadkobiercy przejmują prawa i obowiązki zmarłego. Mogą dochodzić zwrotu nadpłat, korzystać z argumentów dotyczących sankcji kredytu darmowego czy nawet domagać się unieważnienia całej umowy. Bank nadal odpowiada na tych samych zasadach, niezależnie od tego, ilu kredytobiorców bierze udział w sprawie.
Jeśli jednak spadkobiercy nie podejmą żadnych działań, sprawa w ich części może zostać umorzona. Nie wpływa to jednak na sytuację pozostałych kredytobiorców, którzy mogą prowadzić proces dalej. Rodzina może więc zdecydować, czy chce kontynuować roszczenia wobec banku, czy zostawić sprawę pozostałym kredytobiorcom.
Wstąpienie do postępowania w miejsce zmarłego
Sąd zawiesza postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, gdy tylko otrzyma informację o śmierci uczestnika procesu. Następnie wzywana jest osoba reprezentująca spadkobierców — może to być pełnomocnik procesowy zmarłego, członek rodziny lub notariusz prowadzący sprawę spadkową. Zawieszenie trwa do momentu, gdy sąd ustali, kto przejmuje pozycję procesową zmarłego kredytobiorcy.
Spadkobiercy przystępują do postępowania poprzez złożenie odpowiedniego pisma procesowego wraz z dokumentami potwierdzającymi przyjęcie spadku. Mogą to być: akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany testament. Po formalnym wstąpieniu do sprawy postępowanie jest wznawianie i toczy się w normalnym trybie.
Konsekwencje braku reakcji spadkobierców
Gdy spadkobiercy nie zgłoszą się do postępowania mimo wezwania sądu, sprawa w części dotyczącej zmarłego może zostać umorzona. Nie oznacza to jednak, że bank automatycznie wygrywa — jeżeli inni współkredytobiorcy kontynuują proces, mogą nadal skutecznie dochodzić swoich praw.
Umorzenie dotyczy wyłącznie roszczeń zmarłego, nie wpływa na roszczenia pozostałych uczestników postępowania. W praktyce oznacza to, że ewentualne korzyści z wygranej sprawy (np. zwrot nadpłat) będą przysługiwały tylko osobom, które formalnie brały udział w procesie do końca.
Rodzaje roszczeń dostępnych dla spadkobierców
Spadkobiercy, którzy przystąpią do sprawy, mają pełny zakres uprawnień procesowych. Mogą domagać się zwrotu nadpłaconych odsetek naliczonych na podstawie WIBOR-u, zastosowania sankcji kredytu darmowego, a także unieważnienia umowy kredytowej w całości, jeśli zawiera niedozwolone postanowienia umowne.
W przypadku unieważnienia umowy spadkobiercy mogą być zobowiązani do zwrotu kapitału kredytu, ale nie będą musieli płacić odsetek naliczonych w oparciu o WIBOR. Taki scenariusz jest korzystny zwłaszcza wtedy, gdy kredyt został spłacony w znacznej części, a kwota do zwrotu jest znacznie niższa niż suma nadpłaconych rat.
Śmierć współkredytobiorcy nie zamyka więc drogi do walki z bankiem. Pozostali kredytobiorcy mogą kontynuować proces, a spadkobiercy mają prawo wstąpić do sprawy i przejąć roszczenia zmarłego. Dlatego w sprawach o kredyt z WIBOR-em warto jak najszybciej uregulować sprawy spadkowe, żeby proces nie stanął w miejscu.
