Jaki wyrok może wydać sąd w sprawie kredytu z WIBOR-em, zależy od treści umowy, jakości dokumentacji i stopnia poinformowania klienta o ryzyku zmiennego oprocentowania. W dotychczasowych sprawach pojawiały się cztery główne scenariusze: usunięcie WIBOR-u i marży, wykreślenie samego wskaźnika, modyfikacja warunków umowy albo jej całkowite unieważnienie.
Usunięcie WIBOR-u i marży, czyli kredyt bez odsetek
W niektórych sprawach sąd wykreśla z umowy jednocześnie wskaźnik WIBOR i marżę banku. Kredytobiorca spłaca wtedy wyłącznie kapitał, bez żadnych odsetek. Tak orzekł Sąd Okręgowy w Suwałkach 4 października 2024 r. (sygn. akt I C 217/24, wyrok nieprawomocny), uznając, że bank nie dopełnił obowiązku informacyjnego wobec klienta. Skutkiem było usunięcie obu składników oprocentowania i przekształcenie kredytu w bezodsetkowy, co znacząco obniżyło łączny koszt zobowiązania.
Banki zwykle odwołują się od takich wyroków, argumentując, że eliminacja całego oprocentowania prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia kredytobiorcy. Ocenę tych spraw zmienił wyrok TSUE z 12 lutego 2026 r. (C-471/24): Trybunał uznał, że brak informacji o metodologii WIBOR sam nie nadaje klauzuli nieuczciwego charakteru, jeżeli wskaźnik był zgodny z rozporządzeniem BMR w chwili zawarcia umowy. Znaczenie zachowuje natomiast to, jak bank przedstawił ryzyko związane ze zmiennym oprocentowaniem, o czym piszemy w tekście o tym, co oznacza pierwszy wyrok TSUE w sprawie WIBOR.
Wykreślenie samego wskaźnika referencyjnego
Częściej sąd usuwa z umowy tylko WIBOR, zachowując marżę banku jako jedyny składnik oprocentowania. Rata spada, bo sama marża jest niższa niż jej suma z WIBOR-em. Głośnym przykładem było postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z 3 listopada 2022 r. o zabezpieczeniu roszczenia, które na czas procesu pozwoliło kredytobiorcom płacić raty z oprocentowaniem obejmującym tylko marżę. Rata spadła wtedy z blisko 6700 zł do około 1700 zł, ale po zażaleniu banku postanowienie zostało uchylone i kredytobiorcy wrócili do spłaty na zasadach z umowy.
To rozwiązanie kompromisowe: kredytobiorca spłaca kapitał z marżą, ale nie ponosi ryzyka wahań rynkowego wskaźnika. Banki akceptują taki scenariusz częściej niż całkowite unieważnienie umowy, co zwiększa szansę na uprawomocnienie wyroku. Decydujące jest to, czy zapis o oprocentowaniu spełniał wymogi przejrzystości, co szerzej opisano w artykule o tym, czy można usunąć WIBOR z umowy kredytowej.
Modyfikacja warunków umowy ze względu na zmienione okoliczności
Sąd może stwierdzić, że doszło do nadzwyczajnej zmiany stosunków związanej z sytuacją na rynku, i na tej podstawie zmodyfikować warunki umowy, zastępując WIBOR innym, stabilniejszym wskaźnikiem. Podstawą takich rozstrzygnięć jest art. 357¹ Kodeksu cywilnego, czyli klauzula rebus sic stantibus, pozwalająca zmienić umowę w razie istotnej i nieprzewidywalnej zmiany okoliczności.
Sąd bada, czy wzrost oprocentowania wynikający ze zmian WIBOR-u był przewidywalny w momencie zawarcia umowy i czy kredytobiorca został o tym ryzyku odpowiednio poinformowany. Jeśli uzna zmianę za nadzwyczajną, może zastąpić wskaźnik innym, na przykład główną stopą referencyjną NBP. Wymóg wykazania nadzwyczajnego charakteru zmiany, czyli takiego, którego strony rozsądnie nie mogły przewidzieć, sprawia, że tego typu orzeczenia pozostają rzadkie.
Unieważnienie całej umowy kredytowej
Najdalej idącym rozstrzygnięciem jest unieważnienie całej umowy, gdy sąd stwierdzi w niej niedozwolone postanowienia lub naruszenie przepisów chroniących konsumentów. Sąd Okręgowy w Suwałkach 22 stycznia 2025 r. (sygn. akt I C 332/24) unieważnił umowę kredytu hipotecznego opartego na WIBOR-ze, uznając, że bank nie przekazał powodom istotnych informacji o zobowiązaniu, a oświadczenie o ryzyku zmiennej stopy było niewystarczające i nie spełniało wymogów dyrektywy unijnej oraz przepisów krajowych.
Sąd stwierdził nieważność umowy i zasądził na rzecz powodów stosowną kwotę wraz z odsetkami. Dla kredytobiorców, którzy spłacili już sporą część kapitału i odsetek, taki wyrok może mieć duże znaczenie finansowe. Wiąże się jednak z obowiązkiem zwrotu pobranego kapitału, co w praktyce często wymaga refinansowania lub zaciągnięcia nowego zobowiązania na przejrzystszych warunkach. Przed złożeniem pozwu warto ocenić, czy jest szansa wygrać pozew o WIBOR, bo od tego zależy opłacalność całego postępowania.
Mediacja jako alternatywa dla procesu sądowego
Droga sądowa nie jest jedynym wyjściem. Mediacja w sprawach kredytów z WIBOR pozwala polubownie zakończyć spór z bankiem: strony mogą wynegocjować zmianę wskaźnika referencyjnego, obniżenie marży lub dostosowanie harmonogramu spłat. Trwa krócej niż proces sądowy, nie niesie ryzyka niekorzystnego wyroku i pozwala ograniczyć koszty sporu.
Praktyczne skutki wyroków w sprawach z WIBOR-em
Orzeczenia w sprawach kredytów z WIBOR-em są zróżnicowane, a wyroki sądów okręgowych często trafiają do drugiej instancji. Wyrok TSUE z lutego 2026 r. przesunął ciężar sporu na sposób informowania o ryzyku zmiennej stopy, więc wynik każdej sprawy zależy od dokumentów konkretnej umowy. Przegląd rozstrzygnięć zawiera tekst o tym, jakie są wyroki w pozwach o WIBOR.
Pytania dotyczące własnej umowy kredytu można omówić z prawnikiem kancelarii, dane są na stronie kontakt.
