POLSTR (Polish Short Term Rate) to indeks stopy procentowej, który Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych wybrał jako docelowego następcę WIBOR. Opracowuje go GPW Benchmark SA, a oficjalne wyznaczanie ruszyło 2 czerwca 2025 roku. Poniżej opisujemy, skąd bierze się jego wartość, kto za nim stoi i jak wygląda plan wprowadzania go do nowych umów.
Kto opracowuje POLSTR i od kiedy
Administratorem indeksu jest GPW Benchmark SA, spółka z zezwoleniem Komisji Nadzoru Finansowego, wpisana do rejestru administratorów prowadzonego przez ESMA. Ten sam podmiot opracowuje WIBOR, więc w Polsce oba wskaźniki są w jednych rękach.
Droga do obecnej nazwy była dłuższa, niż mogłoby się wydawać. Pod koniec 2024 roku Komitet Sterujący (w skrócie KS NGR) wybrał propozycję o roboczej nazwie WIRF-, a 24 stycznia 2025 roku nadał jej nazwę POLSTR. Od 2 czerwca 2025 roku administrator publikuje jego wartości. 1 września 2025 roku POLSTR po raz pierwszy posłużył do obliczania innego indeksu, co według komunikatu KS NGR dało mu status wskaźnika referencyjnego w rozumieniu rozporządzenia BMR.
Na jakich danych opiera się indeks
Podstawą są transakcje depozytowe w złotych zawierane na jeden dzień (overnight, O/N). Dane przekazują banki należące do panelu, a liczą się ich niezabezpieczone depozyty przyjmowane od instytucji kredytowych i finansowych. Administrator nazywa to hurtowym rynkiem pieniężnym. Wartość ogłaszana danego dnia opisuje transakcje z poprzedniego dnia roboczego.
Według oświadczenia administratora (benchmark statement, aktualizacja z 28 sierpnia 2026 roku) obliczenie przebiega w kilku krokach:
- transakcję zgłoszoną przez dwa banki z panelu liczy się raz, a do zbioru trafiają tylko umowy powyżej minimalnego progu wartości,
- bardzo duża pojedyncza transakcja ma wolumen przycięty do ustalonego maksimum, żeby jedna umowa nie przesunęła wyniku,
- odpadają transakcje z nietypowo niskim lub wysokim oprocentowaniem w stosunku do mediany z danego dnia,
- z uporządkowanego rozkładu stóp zostaje część środkowa, symetrycznie obcięta z obu stron,
- z tej części liczy się średnią ważoną wolumenem i zaokrągla ją do trzech miejsc po przecinku.
Zanim wynik zostanie przyjęty, administrator sprawdza trzy warunki: udział jednego banku w łącznym wolumenie nie jest wyższy niż 75%, dane nadesłały co najmniej trzy podmioty, a suma transakcji sięga minimum 1 mld zł. Gdy któregoś z nich brakuje, stosuje się procedurę zastępczą. Punktem wyjścia jest wtedy stopa referencyjna NBP, powiększona o średnią różnicę między nią a POLSTR z pięciu poprzednich dni.
Stopy składane 1M, 3M i 6M
Sam POLSTR mówi, ile kosztował pieniądz na jedną noc. Umowy kredytu zwykle potrzebują jednak stawki na dłuższy okres, dlatego administrator publikuje też rodzinę indeksów składanych: POLSTR 1M, 3M i 6M Stopę Składaną. Powstają one z jednodniowych wartości POLSTR złożonych metodą procentu składanego za okres, który już minął. Jest jeszcze POLSTR Indeks Jednopodstawowy, startujący 4 stycznia 2021 roku od poziomu 100 punktów.
Z tego wynika praktyczna różnica wobec WIBOR. W komunikacie KS NGR POLSTR opisano jako indeks "patrzący wstecz", który stopniowo uwzględnia nową sytuację gospodarczą, w tym zmiany stóp NBP. Administrator dodaje, że nie ujmuje on oczekiwań co do przyszłych stóp procentowych. WIBOR jest natomiast publikowany osobno dla poszczególnych terminów fixingowych, na przykład 3M i 6M. Różnicę między tymi terminami omawia tekst co oznacza WIBOR 3M a 6M.
POLSTR a wcześniej planowany WIRON
We wrześniu 2022 roku KS NGR wskazał jako następcę WIBOR inny indeks, WIRON. Temu indeksowi poświęciliśmy osobny tekst co to jest WIRON, więc tutaj tylko to, co dotyczy zmiany decyzji. W kwietniu 2024 roku Ministerstwo Finansów poprosiło członków Komitetu o ponowną analizę wskaźników alternatywnych. Przegląd objął dwie tury konsultacji publicznych i cztery warianty indeksu z grupy WIRF. Ostatecznie postawiono na propozycję bez depozytów tak zwanych pozostałych instytucji finansowych.
Uczestnicy konsultacji uzasadniali swoje oceny jednorodnością danych, względnie niską zmiennością oraz największą, ich zdaniem, szansą na rozwój rynku instrumentów pochodnych opartych na tym indeksie. W komunikacie odnotowano też, że zbiór transakcji wybranego wariantu jest najmniejszy spośród ocenianych, ale wystarczający. We wrześniu 2025 roku administrator zamienił WIRON na POLSTR w metodzie kilku indeksów strategii giełdowych. Na stronie GPW Benchmark nadal widnieją jednak bieżące wartości WIRON (dane sprawdzone 26 września 2026 roku).
Harmonogram wprowadzania do nowych produktów
Plan przejścia opisuje Mapa Drogowa NGR, ostatnio zaktualizowana 30 czerwca 2026 roku. Najważniejsze etapy dla rynku kredytowego wyglądają tak:
- 12 września 2025 roku KS NGR przyjął rekomendacje dla nowych produktów bankowych, leasingowych i faktoringowych opartych na POLSTR,
- w listopadzie 2025 roku Ministerstwo Finansów przeprowadziło pilotażową emisję obligacji skarbowych o zmiennym oprocentowaniu opartym na POLSTR, a pierwszy bank komercyjny wprowadził kredyty z tym indeksem dla klientów biznesowych,
- w czerwcu 2026 roku krajowa izba rozliczeniowa zaczęła obsługiwać transakcje pochodne OIS oparte na POLSTR, a do końca trzeciego kwartału 2026 roku podobną usługę mają być gotowe oferować izby zagraniczne,
- od początku 2027 roku WIBOR ma nie być stosowany w nowych umowach i instrumentach finansowych, z wyjątkiem niektórych transakcji zabezpieczających ryzyko dotychczasowych portfeli.
Ostatni punkt wynika z komunikatu KNF z 18 maja 2026 roku. Komisja oczekuje, że podmioty nadzorowane, zwłaszcza kredytodawcy, do 31 grudnia 2026 roku przestaną zawierać nowe umowy z WIBOR. KS NGR podaje, że w nowych umowach miejsce WIBOR ma zajmować POLSTR, obok ofert, w których stopa jest stała przez cały czas albo przez określony okres. Nie oznacza to, że każdy nowy kredyt musi mieć zmienne oprocentowanie oparte na POLSTR.
Co z umowami zawartymi wcześniej
Kredytów już spłacanych harmonogram nowej sprzedaży nie zmienia z dnia na dzień. Dla terminów 1M, 3M i 6M WIBOR ma być publikowany do 31 grudnia 2036 roku, a KS NGR podkreśla, że do tego czasu służy obsłudze istniejących umów. Zamiana wskaźnika w trwającej umowie to osobny temat, zależny od jej postanowień i od przepisów o zamiennikach. O możliwych kierunkach pisaliśmy w artykule o tym, czym można zastąpić WIBOR.
Pytania dotyczące własnej umowy kredytu można omówić z prawnikiem kancelarii, dane są na stronie kontakt.
